Kom in 10 minuten heel veel te weten over leer.
Geen interesse: terug naar homepage
De huid.
Een dierenhuid bestaat uit 3 hoofdlagen en wel:
De opperhuid is voor leder niet geschikt. Deze verdwijnt tijdens de verschillende werkzaamheden bij de verwerking tot leer.
De lederhuid bestaat uit een z.g.n. nerflaag, een middelste laag en een onderlaag. Deze lagen zijn niet afzonderlijk zichtbaar, omdat ze geleidelijk in elkaar overgaan. Alleen de nerflaag is direct herkenbaar aan de zogenaamde grein of nerf, welke is veroorzaakt door de haarwortel.
Splitten, spalten of splijten. Een dierenhuid is voornamelijk opgebouwd uit keratine. (Dit is een hoornachtige eiwitstof welke ook als bouwstof dient voor haren en wol). De vezels van de huid zijn in elkaar gestrengeld, waarbij de grootste dichtheid wordt aangetroffen in de nerflaag. Verder naar binnen(de andere huidlagen) wordt de vezellaag losser. Bovendien is een huid niet over het gehele lichaam gelijk van dikte en samenstelling. Bij de kop en nek b.v. wat sponsachtiger dan bij de rug. Bij de buik weer dunner dan op de rug enz.
Het is belangrijk bij de verwerking van de huid, dat deze zo egaal mogelijk van dikte is. Om het leer gelijkmatig van dikte te krijgen wordt het splijten toegepast, waarbij uit een huid meerdere lagen worden verkregen die kwalitatief veel van elkaar kunnen verschillen. De bovenste laag levert later het nerfleder op.
De voornaamste landen die grondstoffen leveren voor het rund- en kalfsleer zijn Zuid- en Noord-Amerika.
Na het slachten van het vee kunnen de huiden reeds een voorlopige conservering ondergaan. In sommige landstreken worden de huiden zorgvuldig gedroogd en in andere streken worden de huiden ingezouten om deze te beschermen tegen o.a. schimmels, waardoor wordt voorkomen dat de huiden worden aangetast (verrotting tot gevolg).
Wanneer de huiden zo in ons land aankomen, kunnen deze niet zonder meer gelooid worden. De eerste voorwaarde is nu om de huid weer in de oorspronkelijke verse toestand terug te brengen. Dit geschiedt door de huiden te weken in water. Ze worden meerdere malen geweekt en gespoeld ( totdat de evt. zoutresten bijna helemaal zijn verdwenen). De volgende bewerking is het ontharen. Dit kan op verschillende manieren plaats hebben. Direct na het ontharen worden de vleeskanten van onderhuidsbindweefsel en evt. vleesresten ontdaan. De bewerkte huid wordt nu "bloot" genoemd. De huid kan hierna gelooid worden. De meest gebruikte leersoorten als bekledingsmateriaal voor zitmeubels zijn het rundleer en het kalfsleer en in mindere mate schapenleer, geitenleer en varkensleer. Een groot nadeel van varkensleer is de dikte en de grofheid. Bovendien is varkensleer sterk onderhevig aan verkleuren door zonlicht. Geitenleer heeft grote poriën en wordt in de meubelindustrie vanwege de afmetingen gebruikt voor kleine gestoffeerde meubeltjes. Schapenleer (erg mooi om te zien) heeft als nadeel dat het erg gemakkelijk scheurt! Ook is er nog het z.g.n. chevretteleer in de handel. Dit is een doelbewuste kruising van schapen en geiten om de slechtere eigenschappen van schapen- en geitenleer zo min mogelijk naar voren te laten komen.
Leer is een echt natuurproduct waarvan de kwaliteit sterk uiteen kan lopen. De verschillen in kwaliteiten zijn afhankelijk van verschillende factoren.
De voornaamste zijn:
Bij echt nerfleer kunnen grotere of kleinere onvolkomenheden voorkomen welke ontstaan zijn door natuurlijke beschadigingen en de littekens hiervan. Deze beschadigingen kunnen veroorzaakt zijn door b.v. prikkeldraad of horzels. Grote beschadigingen mogen nooit in het zicht worden aangebracht. Kleine onvolkomenheden kunnen niet altijd voorkomen worden . Het is een bewijs dat er echt nerfleer is gebruikt. Het oppervlak van splitleer is door het splitten wat ruw van uiterlijk; om het toch het uiterlijk van nerfleer te verlenen gaat men het splitleer in de fabriek glad "buffelen", verven en voorzien van een afdek . Leer is luxe , het gaat doorgaans langer mee dan een stofbekleding , maar is niet onverslijtbaar . Was dit wel het geval, dan kon ieder volwassen mens zijn hele leven met een paar schoenen rond komen!
Het principe van het looien. Bij het looien van de "bloot" wordt deze verzadigd met looistoffen. Hierbij blijft het geheel buigzaam en soepel. Bovendien beschermt de looistof het leer ook enigszins tegen te snel vuil worden. De soort looistof en de gebruikte looimethode kunnen grote invloed uitoefenen op de kwaliteit en de eigenschappen van het eindproduct: leer.
De looistoffen zijn o.a. te onderscheiden in :
Plantaardig gelooid leer wordt hoofdzakelijk gebruikt als het z.g.n. tuigleer. Chroomlooiing is goedkoper dan de plantaardige looiing. Bovendien is chroomgelooid leer zeer soepel. Het is daardoor beter geschikt voor de stoffering van fauteuils en banken.
Het prenten van leer. Alle nerfleder bezit een natuurlijke nerftekening, welke ontstaan is door de groepering van de ingeplante haren. Toch zal de leerfabrikant vaak overgaan tot het z.g.n. overprenten, enerzijds om kleine onvolkomenheden te maskeren, anderzijds om tegemoet te komen aan modieuze tendensen.
Het verven van het leer. Door het looien krijgt de huid een bepaalde kleur (naturelkleur genoemd) die varieert naar gelang de gebruikte looimethode. Omdat natuurleer erg kwetsbaar is, wordt het meeste leer geverfd. De in de leerindustrie gebruikte verfstoffen zijn in twee hoofdgroepen te onderscheiden, n.l:
De indringverven behoren tot de transparante kleurstoffen en bestaan hoofdzakelijk uit aniline in een wateroplossing. Deze stoffen hebben een sterk kleurend vermogen en dringen diep in het leer door. De dekverfstoffen worden ook pigmentverfstoffen genoemd. Zoals de naam reeds aangeeft is het een deklaag welke zich op het leer vormt. De betere en dus duurdere leersoorten worden eerst in een aniline verfbad gekleurd en evt. voorzien van een dekverf. Het geverfde leer ondergaat diverse finishbehandelingen (o.a. weer soepel maken; evt. een beschermfinish aanbrengen enz.). Men kan een met een finish behandeld meubelleer voorzichtig afnemen met een vochtige, bijna droge doek om op deze wijze het leder schoon te houden van stof en transpiratie (nooit wrijven). Om uitdroging van het leer te voorkomen is het raadzaam om het leer 2 a 3 keer per jaar te behandelen met een speciaal lederonderhoudsmiddel. Nooit schoencrème of andere middelen gebruiken op basis van bepaalde chemische bestanddelen en (of ) het "aanrechtdoekje". Deze kunnen zowel de finishlaag als het looizuur in het leer aantasten.
Herkregen leer Hiervoor worden allerlei resten leer verzameld (bijvoorbeeld snij-afval). Deze "snippers" worden fijngemalen zodat een soort losse leervezels ontstaat. Deze leervezels worden vervolgens weer gemanipuleerd tot een "huid". Dit product hoeft verder geen uitleg en is verkrijgbaar bij de meubelboxers!
Tuigleer Dit wordt o.a. verkregen door runderhuiden te looien met plantaardige looistoffen, ofwel door een combinatielooiing. Tuigleer is zwaarder en stugger dan chroomgelooid leer en is moeilijk in vorm te brengen. Het wordt daarom alleen maar gebruikt voor die zitmeubelen welke qua vormgeving zelfdragende zittingen, ruggen en armleggers hebben. Bij onderhoud van tuigleder moet men voorzichtig zijn wat de randen of snijkanten betreft. Deze mogen nl. niet in aanraking komen met vocht of ricinusolie (wonderolie), omdat dit kringen of vetvlekken tot gevolg heeft.
Pull-Up Pull-Up leder (ook wel P.U. of Baycast) is een materiaal dat ontwikkeld is om tuigleer te imiteren. Zoals u hier boven heeft gelezen, is tuigleer zeer dik en stug. Het is daarom zeer moeilijk te verwerken en wordt weinig gebruikt om bijvoorbeeld stoelen of banken mee te bekleden. Dit type leer heeft echter een heel specifieke, natuurlijke, uitstraling. Omdat het daarom toch gewild is, is er een materiaal ontwikkeld dat wel deze uitstraling heeft, maar dat veel gemakkelijker te verwerken is. Hierdoor is het Baycast /P.U. leder ontstaan. In feite zijn er drie productieprocessen te onderscheiden. Ze verschillen onderling en de hierdoor ontstane eindproducten vertonen onderling ook grote kwaliteitsverschillen. Aan de buitenzijde zijn de verschillen echter maar zeer moeilijk te zien en/of te voelen en alle eindproducten mogen onder dezelfde benaming verkocht worden (soms zelfs onder de benaming "leer", aangezien er een bepaald [minimum]percentage leer in het eindproduct is verwerkt), maar daarover hieronder meer. Voor u als consument is het dus erg moeilijk, maar wel belangrijk om ervoor te zorgen dat u het juiste type P.U. leder krijgt.
Productieproces 1 Er wordt een laag leer (niet de toplaag zoals deze zelfstandig verwerkt wordt [zie hierboven]) genomen, waarop een linnen laag wordt aangebracht. Hierover komt weer een laag leer. Deze krijgt vervolgens een synthetische afdekking, die het leer zijn uiterlijk geeft en die het materiaal zeer gebruiksvriendelijk maakt (makkelijk schoon te houden en in onderhoud).
Productieproces 2 Hierbij wordt een linnen laag genomen waar een laag herkregen leer opgemaakt wordt. Hiervoor worden allerlei resten leer verzameld (bijvoorbeeld snij-afval). Deze "snippers" worden fijngemalen zodat een soort losse leervezels ontstaan. Het linnen wordt ingelijmd en hier worden de leervezels over verspreid, zodat er een soort "huid" op een linnen ondergrond ontstaat. Het onstane product wordt omgekeerd, zodat de laag herkregen leer beneden komt te liggen als ondergrond en de laag linnen hierop. Op deze laag linnen komt weer een echte laag leer en hierover komt weer de synthetische afdekking zoals hierboven is beschreven.
Productieproces 3 Ook bij dit productieproces wordt een laag linnen genomen waarop een laag herkregen leer gemaakt wordt, die vervolgens omgekeerd wordt (zoals bij productieproces 2 is omschreven). Op de nu boven liggende laag linnen wordt nu echter geen echte laag leer geplaatst, maar wederom een laag herkregen leer (dus verlijmde fijngemalen leervezels). Vervolgens komt er weer een synthetische afdeklaag overheen.
Hieronder vatten we de samenstelling van de drie soorten P.U.-leer samen, waarbij we het materiaal van boven naar beneden beschrijven.
Productieproces 1: synthetische afdekking - laag echt leer - laag linnen - laag echt leer
Productieproces 2: synthetische afdekking - laag echt leer - laag linnen - laag herkregen leer
Productieproces 3: synthetische afdekking - laag herkregen leer - laag linnen - laag herkregen leer
Het P.U. dat door productieproces 1 ontstaat, is wat wij onder het originele verstaan en dit is kwalitatief het beste. Bij onze fauteuils en banken wordt dit materiaal gebruikt. Het P.U. van productieproces 2 is misschien redelijk, maar dat van productieproces 3 is echt sterk af te raden. Het leer is namelijk in het geheel niet uit 1 stuk afkomstig, maar bestaat uit allemaal losse stukjes, waardoor de structuur minder sterk is en dit materiaal dus veel gemakkelijker kan scheuren.
Mustang (bedriegelijke namaak P.U.) dus heeft niets met leer te maken! Dit materiaal is weer gemaakt om P.U.-leder te imiteren. Het is een stoffen onderlaag met daarover de synthetische afdeklaag. Het wordt alleen gebruikt op de goedkopere meubelen. Voor echt intensief te gebruiken artikelen/oppervlakken (bijvoorbeeld het zitoppervlak van een bank), achten wij dit materiaal niet geschikt.
Mogelijkheden tot bijwerken van beschadigd leer. Hierbij moet men uitgaan van het feit dat niet alle beschadigingen geheel onzichtbaar kunnen worden weggewerkt. Een en ander is afhankelijk van de soort beschadiging en de plaats waar de beschadiging voorkomt. Betreft het een kleine nerfbeschadiging of ondiep krasje, dan kan men dikwijls wonderen verrichten met een speciale lederstift. De meeste ongelukjes op een bankstel komen dikwijls door ballpoint- en viltstiftvlekken of strepen. Deze zijn uit leersoorten zonder finishlaag vrijwel nooit afdoende te verwijderen. Bij meubelleer met een goede finishlaag moet men trachten deze strepen of vlekken zo spoedig mogelijk na het ontstaan ervan met een vochtige,bijna droge schone doek te verwijderen (geen zeem)! Heeft dit geen resultaat, dan kan men een doekje plaatselijk bevochtigen met schoonmaakalcohol. (Altijd eerst uitproberen aan de onderzijde of de (dek) verf bestand is tegen alcohol). Nooit van alles "uitdokteren"om een beschadiging aan het oog te onttrekken. Neem liever contact met ons op, wij zullen u een zo goed mogelijke oplossing aan de hand doen.
Enkele kwaliteitseisen :
datum van laatste update: november 15, 2005. copyright J.J.Kuipers